Dodany: 2017-04-11

Pałac w Śmiełowie

Choć leżący w województwie wielkopolskim Śmiełów jest niewielką miejscowością, może poszczycić się zabytkiem, należącym do grona pereł polskiej architektury. Klasycystyczny pałac w Śmiełowie, wzniesiony pod koniec XVIII wieku, jest dziełem wybitnego polskiego architekta - Stanisława Zawadzkiego.

Rezydencja w Śmiełowie powstała z inicjatywy Andrzeja Gorzeńskiego herbu Nałęcz, sędziego grodzkiego poznańskiego. Po śmierci Andrzeja, posiadłość odziedziczył odziedziczył jego syn - Hieronim, który brał udział w kampanii rosyjskiej Napoleona. Po powrocie do Śmiełowa, wspólnie z żoną zajął się prowadzeniem majątku, niemniej nie była to jego jedyna działalność.

Hieronim był nie tylko wzorowym gospodarzem, ale także gorącym patriotą. W tym świetle przestaje dziwić, że prowadził on również działalność konspiracyjną, zaś pałac w Śmiełowie, leżący tuż przy ówczesnej granicy Rosji i Prus, stał się ośrodkiem politycznej kontrabandy, a ponadto służył jako punkt przerzutowy ludzi i literatury wykorzystywanej w działalności niepodległościowej. Po wybuchu powstania listopadowego, znaczenie posiadłości w Śmiełowie jeszcze wzrosło. W połowie sierpnia 1831 roku zatrzymał się tu sam Adam Mickiewicz, wiozący pisma od Legacji Polskiej w Paryżu dla Rządu Narodowego.

Adam Mickiewicz przebywał w Śmiełowie przez około trzy tygodnie, występując pod przybranym nazwiskiem jako rzekomy kuzyn właścicieli i nauczyciel ich synów. W tym czasie poeta spotykał się między innymi z siostrą Antoniny Gorzeńskiej - Konstancją Łubieńską, z którą połączył go najpierw romans, a następnie przyjaźń trwająca do końca życia Mickiewicza.

Po wygaśnięciu rodu Gorzeńskich, wystawiony na licytację, podupadający majątek w Śmiełowie kupił Franciszek Chełkowski. Chełkowscy podjęli się gruntownej modernizacji gospodarstwa, a w samym pałacu stworzyli kolekcję pamiątek związanych z Mickiewiczem oraz jego pobytem w miejscowości. Chełkowscy rozwinęli w Śmiełowie kult wieszcza, w 1931 roku postawili w parku pomnik poety, a jednocześnie realizowali ideę domu otwartego, który aż do wybuchu II wojny światowej przyciągał wiele wybitnych postaci ze świata kultury, polityki i duchowieństwa. Śmiełów, będący wówczas miejscem nasyconym czcią dla Mickiewicza, odwiedzili między innymi Henryk Sienkiewicz, Ignacy Paderewski, Wojciech Kossak, Ludwik Puget, Ludomir Różycki, Władysław Tatarkiewicz i Józef Haller.

W 1939 roku, gdy Niemcy wkroczyli do Wielkopolski, hitlerowcy internowali właścicieli Śmiełowa i zajęli ich majątek wraz z pałacem. Po wojnie zabytkowa posiadłość została upaństwowiona, a jej wnętrza częściowo zniszczone. Przez kolejne 25 lat w historycznych murach mieściły się szkoła i mieszkania dla pracowników Państwowych Gospodarstw Rolnych.

W 1970 roku dawny pałac został przejęty przez Muzeum Narodowe w Poznaniu, które pięć lat później, po przeprowadzeniu generalnego remontu, otworzyło tu swój oddział - Muzeum im. Adama Mickiewicza. W muzeum eksponowane są obrazy, rzeźby, druki i wyroby rzemieślnicze związane przede wszystkim z postacią jednego z najsłynniejszych poetów polskiego romantyzmu. Osobne pokoje poświęcono jednak nie tylko „Panu Tadeuszowi” i „Dziadom”, ale też odwiedzającemu pałac Henrykowi Sienkiewiczowi czy Józefowi i Marii Chełkowskim. Do muzeum należy ponadto otaczający posiadłość zabytkowy park wraz z pomnikiem Mickiewicza.

Pałac w Śmiełowie - lokalizacja obiektu na mapie

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *